Vrijdag piek, zaterdag dal: het gat naar het weekend wordt groter

De week in cijfers

Tussen maandag 5 oktober en zondag 11 oktober zagen onze ontvangers 15.326 verschillende toestellen nabij de 966 luchthavens waar we verkeer zagen. Geteld per luchthaven en per dag zijn dat 24.265 waarnemingen, 327 meer dan de week ervoor (23.938). We maakten deze week iets minder momentopnames, 81.121 tegenover 82.226, dus per momentopname was de lucht 2,7 procent drukker. Een gewone herfstweek in het totaal dus, maar een ongewone in haar vorm.

Vrijdag 9 oktober was de drukste dag met 3.913 toestellen, zaterdag 10 oktober de stilste met 2.667. Allebei zijn het uitschieters voor de vier weken die we hier laten zien: geen dag sinds half september had meer toestellen dan deze vrijdag, en geen dag minder dan deze zaterdag. Ze liggen 47 procent uit elkaar, waar het verschil tussen de drukste en de stilste dag vorige week 30 procent was. Dinsdag (3.168) en donderdag (3.213) waren de stille doordeweekse dagen.

Zaterdag zakt steeds verder weg: vier weken op rij

Vorige week beloofden we in de gaten te houden of de zaterdagdip op 30 procent zou blijven nu de herfstschema's hun vorm krijgen. Hij bleef niet; hij groeide. Zet de afgelopen vier weken naast elkaar en er tekent zich een patroon af. De gemiddelde doordeweekse dag werd elke week iets drukker, van 3.385 toestellen half september naar 3.481 nu. Zaterdag ging elke week de andere kant op: 3.087, toen 2.965, toen 2.909, en nu 2.667. Afgezet tegen de doordeweekse dagen van dezelfde week zakte zaterdag in vier weken van 91 naar 77 procent. Zondag volgde niet: die bleef de hele tijd tussen 3.037 en 3.247.

Minder momentopnames verklaren het niet. Zaterdag 10 oktober had 11.405 momentopnames, 3 procent minder dan vrijdag; per momentopname is de val van vrijdag naar zaterdag nog altijd 30 procent. En per momentopname zakte zaterdag nog steeds vier weken op rij, van 26,2 naar 23,4 toestellen per honderd momentopnames.

Waarom weten we niet, en de data alleen kunnen het ons niet vertellen; we benoemen de verschuiving en laten de oorzaak open. Eén ding is het niet: de winterdienstregeling van de maatschappijen, die pas op 25 oktober ingaat. Wordt het gat volgende week opnieuw groter, dan wordt dit het verhaal van de herfst. Veert zaterdag terug, dan waren het drie weken ruis en zeggen we dat ook.

Wat standhield en wat niet: Canada, Frankrijk, Spanje en de vloot

Vorige week benoemden we twee bewegingen en weigerden we ze een trend te noemen: Canada 13 procent omlaag, Frankrijk 23 procent omhoog. Geen van beide hield stand. Canada kwam 3,1 procent terug omhoog naar 1.101 waarnemingen, dus die dip was ruis. Frankrijk gaf het grootste deel van zijn stijging terug en eindigde 4,8 procent lager op 340. Precies daarom wachten we een week voordat we iets een verhaal noemen. De Verenigde Staten, met 299 van de 966 luchthavens, stegen 5,7 procent naar 12.787 waarnemingen en blijven iets meer dan de helft van alles wat we zien.

Het getal dat eruit springt is Spanje, 41 procent omlaag. Dat is niet Spanje; dat is één luchthaven. Normaal publiceren we geen verschillen van week op week voor één luchthaven, omdat ze met ongeveer drie momentopnames per dag vooral ruis zijn, maar dit ligt ver buiten de ruis en verklaart het hele Spaanse cijfer: onze telling rond Madrid-Barajas zakte van 201 naar 38 met vrijwel hetzelfde aantal momentopnames, terwijl de andere Spaanse luchthavens niet zo bewogen. De maatschappijen met Madrid als thuisbasis zakten mee. Uit de data kunnen we niet opmaken of Madrid zelf zoveel stiller was of dat onze ontvangers daar minder zagen, en een daling die zo groot en zo geconcentreerd is, behandelen we eerst als een meetvraag. Tot we het weten: lees het Spaanse totaal met voorzichtigheid. Twee kleinere kanttekeningen: de daling van 10 procent in het Verenigd Koninkrijk is deels onszelf, want we keken 21 keer naar Heathrow in plaats van 24, en gecorrigeerd voor momentopnames is de daling 7,6 procent; de stijging van 25 procent in Nieuw-Zeeland kwam met minder momentopnames, niet met meer, dus die is voor deze week echt.

American Airlines vergrootte zijn voorsprong aan de top: 1.237 waarnemingen, 12,8 procent meer, vóór Southwest (1.119) en Delta (1.101), waar de drie vorige week nog binnen 52 van elkaar zaten. Alaska Airlines (17 procent omhoog naar 351) en de zakenjetaanbieder Flexjet (41 procent omhoog naar 121, net buiten deze lijst) hadden de grootste stijgingen onder de vaste namen; Swiss (17 procent omlaag naar 109) de grootste daling. Ryanair, de eerste niet-Amerikaanse naam, zakte 6,3 procent naar 358. Het derde punt dat we volgden, het verschil tussen de Airbus A320- en de Boeing 737-familie, bewoog nauwelijks: met de vijf hoofdvarianten van elk geteld zagen we 3.146 toestellen van de A320-familie tegen 2.913 van de 737-familie, een voorsprong van 233 voor Airbus na 248 vorige week. De Boeing 737-800 blijft met 1.327 toestellen het meest geziene type, en de Cessna 172 houdt met 623 zijn vijfde plaats.

Nederland deze week: KLM, Transavia en Cityhopper alle drie omhoog, het totaal omlaag

Bij de vijf Nederlandse luchthavens in onze lijst telden we 489 waarnemingen, 6,9 procent minder dan de week ervoor (525), van 341 verschillende toestellen. Een deel daarvan is meetwerk: we maakten 108 momentopnames in plaats van 114, en per momentopname is het verschil maar 1,7 procent. Schiphol is met 451 vrijwel alles; Rotterdam The Hague (23), Eindhoven (10), Groningen Eelde (3) en Maastricht Aachen (2) vullen de rest. Opvallend is dat de drie Nederlandse namen alle drie stegen terwijl het totaal daalde: KLM van 83 naar 92, Transavia van 28 naar 39, KLM Cityhopper van 22 naar 27. De daling zit dus bij buitenlandse maatschappijen en bij toestellen zonder roepnaam.

In de vloot boven Nederland staat de Boeing 737-800 deze week bovenaan met 35 verschillende toestellen, vóór de Airbus A321neo (30); vorige week was het andersom, 34 tegen 38. De Embraers van Cityhopper, de 190 (13) en de 195-E2 (12), tellen samen 25; daarnaast zagen we 13 Embraer 175's en 10 737 MAX 8's. Aan widebodies zagen we 7 A350-900's en 7 777-300ER's. Of de weekenddip ook boven Nederland groter wordt, kunnen we met vijf luchthavens en Schiphol als zwaartepunt niet apart meten; daarvoor is het wereldwijde beeld hierboven de betere maat.

Waar we volgende week op letten

Opnieuw drie dingen. Zaterdag: zakt die nog een keer onder de 77 procent van de gemiddelde doordeweekse dag, dan is het groeiende gat het verhaal van de herfst; veert hij terug, dan was het ruis. Madrid: of onze telling daar terugkeert naar het gebruikelijke niveau, wat zou zeggen dat de val aan onze kant zat en niet in de Spaanse lucht. En American Airlines: of de stijging van 13 procent standhoudt terwijl de andere grote namen maar een paar procent bewegen. Het volgende artikel gaat over week 42, 12 tot en met 18 oktober.